استانداردهای متریال و تست
استانداردهای متریال و تست مشخص می‌کنند که مواد اولیه و قطعات مورد استفاده در تجهیزات صنعتی باید چه مشخصات شیمیایی، مکانیکی و فیزیکی داشته باشند و چگونه مورد آزمایش و تأیید قرار گیرند. این استانداردها در صنایع نفت، گاز، پتروشیمی، پالایشگاه‌ها و واحدهای صنعتی برای انتخاب و کنترل کیفیت لوله‌ها، فلنج‌ها، اتصالات، ورق‌ها، فورج‌ها، شیرآلات و سایر قطعات مورد استفاده قرار می‌گیرند.
استانداردهای ASTM، ASME و ISO بخش مهمی از الزامات متریال و آزمون را پوشش می‌دهند. برای مثال، ASTM A106 برای لوله‌های فولاد کربنی بدون درز مورد استفاده در سرویس دمای بالا و ASTM A335 برای لوله‌های آلیاژی فریتی بدون درز سرویس دمای بالا کاربرد دارد. استاندارد ASTM A370 نیز روش‌های عمومی آزمون مکانیکی محصولات فولادی و آلیاژی از جمله کشش، خمش، سختی و ضربه را مشخص می‌کند.
| استاندارد | عنوان / کاربرد | حوزه استفاده | لینک رسمی |
|---|---|---|---|
| ASTM A36/A36M | Carbon Structural Steel | فولاد کربنی سازه‌ای و قطعات صنعتی | ASTM International |
| ASTM A105/A105M | Carbon Steel Forgings for Piping Applications | فورج‌های فولاد کربنی برای کاربردهای پایپینگ | ASTM A105 |
| ASTM A106/A106M | Seamless Carbon Steel Pipe for High-Temperature Service | لوله فولاد کربنی بدون درز برای سرویس دمای بالا | ASTM A106 |
| ASTM A182/A182M | Forged or Rolled Alloy and Stainless Steel Flanges, Forged Fittings and Valves | فلنج، اتصالات و قطعات فورج از فولاد آلیاژی و استنلس استیل | ASTM International |
| ASTM A193/A193M | Alloy-Steel and Stainless Steel Bolting | پیچ و مهره و قطعات اتصال‌دهنده برای دما و فشار بالا | ASTM International |
| ASTM A194/A194M | Carbon Steel, Alloy Steel and Stainless Steel Nuts | مهره‌های فولادی برای سرویس فشار و دمای بالا | ASTM International |
| ASTM A240/A240M | Chromium and Chromium-Nickel Stainless Steel Plate, Sheet and Strip | ورق و نوار استنلس استیل | ASTM International |
| ASTM A312/A312M | Seamless, Welded and Heavily Cold Worked Austenitic Stainless Steel Pipes | لوله‌های استنلس استیل آستنیتی | ASTM International |
| ASTM A333/A333M | Seamless and Welded Steel Pipe for Low-Temperature Service | لوله‌های فولادی برای سرویس دمای پایین و نیازمند چقرمگی ضربه‌ای | ASTM A333 |
| ASTM A335/A335M | Seamless Ferritic Alloy-Steel Pipe for High-Temperature Service | لوله‌های فولاد آلیاژی برای سرویس دمای بالا | ASTM A335 |
| ASTM A350/A350M | Carbon and Low-Alloy Steel Forgings Requiring Notch Toughness Testing | فورج‌های فولاد کربنی و کم‌آلیاژ با الزامات چقرمگی | ASTM International |
| ASTM A370 | Mechanical Testing of Steel Products | تست کشش، خمش، سختی و ضربه محصولات فولادی | ASTM A370 |
| ASTM A388/A388M | Ultrasonic Examination of Steel Forgings | آزمون اولتراسونیک فورج‌های فولادی | ASTM International |
| ASTM A530/A530M | General Requirements for Specialized Carbon and Alloy Steel Pipe | الزامات عمومی لوله‌های فولاد کربنی و آلیاژی | ASTM A530 |
| ASTM A999/A999M | General Requirements for Alloy and Stainless Steel Pipe | الزامات عمومی لوله‌های آلیاژی و استنلس استیل | ASTM A999 |
| ASME B36.10M | Welded and Seamless Wrought Steel Pipe | ابعاد و ضخامت اسمی لوله‌های فولادی جوشی و بدون درز | ASME Standards |
| ASME B36.19M | Stainless Steel Pipe | ابعاد و ضخامت لوله‌های استنلس استیل | ASME Standards |
| ASME BPVC Section II | Materials | مشخصات مواد، متریال و خواص مورد استفاده در تجهیزات تحت فشار | ASME BPVC |
| ASME BPVC Section V | Nondestructive Examination | الزامات و روش‌های آزمون غیرمخرب | ASME BPVC |
| ISO 6892-1 | Metallic Materials — Tensile Testing | آزمون کشش فلزات در دمای محیط | ISO 6892-1 |
| ISO 148-1 | Metallic Materials — Charpy Pendulum Impact Test | آزمون ضربه شارپی فلزات | ISO 148-1 |
| ISO 6506-1 | Metallic Materials — Brinell Hardness Test | آزمون سختی برینل | ISO 6506-1 |
| ISO 6507-1 | Metallic Materials — Vickers Hardness Test | آزمون سختی ویکرز | ISO 6507-1 |
| ISO 6508-1 | Metallic Materials — Rockwell Hardness Test | آزمون سختی راکول | ISO Standards |
| ISO 17025 | General Requirements for the Competence of Testing and Calibration Laboratories | الزامات صلاحیت آزمایشگاه‌های آزمون و کالیبراسیون | ISO/IEC 17025 |
استاندارد ASTM A370 یکی از مراجع مهم برای آزمون مکانیکی محصولات فولادی است و آزمون‌هایی مانند کشش، خمش، سختی و ضربه را پوشش می‌دهد. ASTM همچنین تأکید می‌کند که در صورت وجود الزامات اختصاصی در استاندارد متریال محصول، همان الزامات محصول بر روش عمومی آزمون حاکم خواهد بود. ASTM Store
برای لوله‌ها نیز استاندارد متریال باید متناسب با شرایط سرویس انتخاب شود. به‌عنوان نمونه، ASTM A106 برای لوله فولاد کربنی بدون درز سرویس دمای بالا، ASTM A333 برای سرویس دمای پایین و ASTM A335 برای لوله فولاد آلیاژی فریتی سرویس دمای بالا کاربرد دارند. ASTM A335 همچنین الزامات ترکیب شیمیایی، خواص کششی و سختی و آزمون‌های مرتبط با لوله را در بر می‌گیرد. ASTM Store
در بخش آزمون فلزات، ISO 6892-1 روش آزمون کشش در دمای محیط را مشخص می‌کند، ISO 148-1 به آزمون ضربه شارپی می‌پردازد و استانداردهای ISO 6506-1 و ISO 6507-1 به‌ترتیب برای آزمون سختی برینل و ویکرز مورد استفاده قرار می‌گیرند.
نکته مهم درباره تست متریال
در پروژه‌های صنعتی، استاندارد متریال و استاندارد تست معمولاً در کنار یکدیگر استفاده می‌شوند. برای مثال، یک لوله ممکن است طبق ASTM A106 سفارش داده شود و آزمون‌های مورد نیاز آن بر اساس الزامات همان استاندارد و استانداردهای آزمون مرجع انجام شوند. بنابراین صرفاً ذکر نام یک تست مانند کشش یا سختی برای پذیرش متریال کافی نیست و باید نوع آزمون، روش انجام، تعداد نمونه، شرایط آزمون و معیار پذیرش مطابق مشخصات فنی پروژه و استاندارد مربوطه تعیین شود. ASTM A370 نیز تصریح می‌کند که الزامات آزمون محصول خاص می‌تواند بر روش‌های عمومی آن حاکم باشد.
انتخاب صحیح متریال و روش تست در تجهیزات و قطعات مورد استفاده در صنایع نفت، گاز و پتروشیمی نقش مهمی در کنترل کیفیت و اطمینان از عملکرد تجهیز دارد. مشخصات شیمیایی، خواص مکانیکی، شرایط دما و فشار، نوع سیال و شرایط سرویس از جمله عواملی هستند که در انتخاب متریال مناسب و آزمون‌های مورد نیاز باید مورد توجه قرار گیرند.
برای مشاهده تجهیزات و قطعات قابل تأمین در حوزه نفت، گاز و پتروشیمی می‌توانید به محصولات ایپنکو مراجعه کنید. همچنین برای بررسی نیاز فنی، دریافت مشخصات محصول و ثبت درخواست استعلام قیمت می‌توانید درخواست خود را از طریق سایت ایپنکو ثبت کنید.
برای تکمیل مجموعه استانداردهای فنی سایت نیز می‌توانید صفحات استانداردها را در کنار این صفحه قرار دهید.